Hỗ trợ doanh nghiệp SMEs tận dụng cơ hội, thực thi hiệu quả EVFTA

Sáng ngày 5/6/2020, Bộ Công Thương phối hợp Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) tổ chức Hội nghị trực tuyến “Hỗ trợ doanh nghiệp SMEs tận dụng cơ hội, thực thi hiệu quả  EVFTA” (Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam với Liên minh Châu Âu (EU).

Đây là hội nghị có quy mô đặc biệt lớn, được tổ chức trực tiếp từ Hà Nội (điểm cầu Trung tâm Hội nghị Quốc tế, số 11 Lê Hồng Phong) với sự tham gia trực tiếp của trên 300 đại biểu và 1.500 đại diện doanh nghiệp, chính quyền đia phương của 62 tình thành tham dự trực tuyến cùng đông đảo doanh nghiệp đã theo dõi trên các kênh livetream đa phương tiện của Bộ Công Thương.

Cơ hội “ngàn vàng”

Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh cho biết, với hàng loạt các FTA song phương và đa phương mà Việt Nam đã đàm phán, ký kết, phê chuẩn đến nay giúp chúng ta có được tiến trình hội nhập hoàn chỉnh và toàn diện, đón bắt kịp thời xu thế phát triển chung của thế giới.

Bộ Trưởng Trần Tuấn Anh phát biểu khai mạc Hội nghị

Những FTA thế hệ mới như Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), mới đây nhất là EVFTA là những điểm nhấn để hoàn chỉnh chiến lược hội nhập của Việt  Nam.

Theo Bộ trưởng Trần Tuấn Anh, EU là khu vực có tổng GDP lên tới 18.000 tỷ USD. Với trình độ phát triển kinh tế, trình độ công nghệ, quy mô của thị trường cũng như các điều kiện cho các phát triển khác, có thể nói đây là đối tác quan trọng hàng đầu của thế giới đối với Việt Nam cũng như nhiều nước khác trên thế giới.

EVFTA là hiệp định đầu tiên đạt tới tỷ lệ ưu đãi ở mức cao nhất so với các đối tác thương mại của Việt Nam từ trước tới nay. Cụ thể, ngay trong vòng 7 năm đầu tiên khi thực thi hiệp định, các nước EU cắt giảm thuế quan cho 97% các dòng sản phẩm của Việt Nam.

EVFTA tạo điều kiện để phát triển thị trường và năng lực sản xuất giúp cho sự cạnh tranh của nền kinh tế cũng như các doanh nghiệp Việt Nam ngày càng gia tăng... Việc cải cách thể chế, những cơ chế hợp tác song phương sẽ tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi để Việt Nam khẳng định vị thế của một trung tâm khu vực trong thu hút đầu tư. Đồng thời giúp Việt Nam tiếp tục cải tiến trình độ công nghệ, nguồn nhân lực, năng suất lao động và những cơ hội cụ thể để tham gia vào việc tái cấu trúc lại chuỗi cung ứng mới đang bị đứt gẫy do dịch Covid-19, cũng như những tình huống mới trong khu vực và toàn cầu.

Hiểu thách thức để vượt qua chính mình

Tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch VINASME cho rằng, để tận dụng được thành công những lợi ích mà EVFTA mang lại, các doanh nghiệp phải biết rõ những khó khăn, thách thức mà hiệp định này đưa đến để tìm cách tháo gỡ.

Ông Nguyễn Văn Thân tại hội nghị

Theo ông Nguyễn Văn Thân, với EVFTA, doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải đối mặt với một loạt thách thức về các rào cản kỹ thuật như: an toàn vệ sinh thực phẩm, vệ sinh dịch tễ, quy tắc ứng xử, các quy định về bảo vệ môi trường, về nguồn gốc xuất xứ của hàng hóa nhập khẩu vào EU. Những quy định về tỷ lệ nội địa hóa cũng sẽ gây không ít khó khăn cho các doanh nghiệp.

Ngoài ra, các nước EU có xu hướng áp dụng các biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp hay tự vệ để bảo vệ sản xuất nội địa. Trong khi đó, phía các doanh nghiệp Việt Nam còn thiếu thông tin về thị trường, cũng như các quy định đối với hàng hóa nhập khẩu vào thị trường này.

Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại trình bày tham luận tại hội nghị

Cùng quan điểm với ông Thân, ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục XTTM cho rằng, EU là một thị trường lớn nhưng đòi hỏi khắt khe về tiêu chuẩn chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm, lao động, môi trường… trong khi không phải doanh nghiệp nào cũng đáp ứng được các yêu cầu.

Khó khăn tiếp theo đối với các doanh nghiệp Việt Nam khi thực hiện các hoạt động XTTM tại thị trường EU là rào cản ngôn ngữ, khác biệt văn hóa cũng như hiểu biết hạn chế đối với các quy định tại thị trường EU.  

Ngoài ra, thách thức trước mắt đối với xuất khẩu của Việt Nam đến từ hệ lụy tiêu cực của đại dịch Covid-19 kéo theo sự suy thoái nền kinh tế thế giới cũng như các nước EU.

Sát cánh cùng doanh nghiệp

Để các doanh nghiệp có cơ sở pháp lý, thực thi một cách hiệu quả Hiệp định EVFTA, ông Nguyễn Văn Thân kiến nghị, Chính phủ cần đẩy nhanh hơn nữa tiến trình cải cách các thủ tục hành chính, cùng với đó là chỉ đạo rà soát, hoàn thiện thể chế, chính sách, để xuất và trình Quốc hội xem xét sửa đổi, bổ sung, kịp thời thông qua một số đạo luật quan trọng để phù hợp với các quy định của hiệp định này.

Bên cạnh đó cần tăng nguồn lực tài chính và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nguồn vốn vay với mức lãi suất cho vay ưu đãi để triển khai các dự án EVFTA.

Đưa ra giải pháp cụ thể cho doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, ông Vũ Bá Phú cho rằng, với các thị trường đầu tàu truyền thống (như Hà Lan, Đức, Anh, Pháp, Italia, Tây Ban Nha và Bỉ) được coi là thị trường cửa ngõ giúp lan tỏa đi các nước khác trong khối EU, doanh nghiệp cần tiếp tục khai thác dư địa, tận dụng tối đa lợi thế mà EVFTA mang lại nhằm mở rộng thị phần, phát huy lợi thế cạnh tranh của mình.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng cần tận dụng những thị trường ngách phù hợp với năng lực của mình và chưa có nhiều đối thủ cạnh tranh được coi là “cánh cửa” giúp hàng Việt vào sâu hơn nữa thị trường EU. 

Về phần mình, Cục XTTM đã xác định mục tiêu trong thời gian tới sẽ tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam nhằm chuẩn bị những hành trang cần thiết để tiếp cận và khai thác thị trường EU một cách chủ động, hiệu quả; Định hướng, hỗ trợ xây dựng kế hoạch hoạt động XTTM mang tính trung và dài hạn, bài bản phù hợp với thị trường EU cho những ngành hàng có lợi thế cạnh tranh của Việt Nam; Tạo cơ hội cho doanh nghiệp, nhà xuất khẩu, hiệp hội tận dụng hiệu quả các nguồn lực, tối đa hóa lợi ích mà các cam kết của hiệp định EVFTA mang lại...

Phía các địa phương đề nghị Chính phủ sớm ban hành những văn bản hướng dẫn triển khai, thực thi khi EVFT có hiệu lực để giúp các doanh nghiệp nắm bắt thông tin và xây dựng kế hoạch xúc tiến xuất khẩu hàng hóa sang thị trường EU; tăng cường công tác thông tin về các thị trường xuất khẩu hàng hóa, đặc biệt là thị trường EU; đẩy mạnh hoạt động xúc tiến xuất khẩu, có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa xuất khẩu hàng hóa vào thị trường EU.

Đánh giá cao những ý kiến đóng góp tại hội nghị, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho biết, những ý tại sự kiện này sẽ giúp bổ sung vào nội dung cho Chương trình hành động của chính phủ, cũng như Chương trình hành động của Bộ Công Thương, đặc biệt là những kinh nghiệm, yêu cầu đặt ra trong quá trình triển khai tổ chức hoạt động các chương trình hành động này.

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh nhấn mạnh, trong bối cảnh hiện nay, chúng ta đang phải đối mặt với những khó khăn rất lớn, nhất là việc hỗ trợ cho doanh nghiệp vượt qua những thách thức của Covid 19. Bộ Công Thương sẽ cụ thể hóa các chương trình hợp tác, làm việc với một số bộ, ngành như Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài Chính... sớm có văn bản hướng dẫn tổ chức thực thi EVFTA và tái cơ cấu lại hàm lượng sản xuất để tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cam kết sẽ có những cơ sở dữ liệu, xây dựng kế hoạch phát triển, mở cửa thị trường, xúc tiến thương mại, phòng vệ thương mại... hỗ trợ thường xuyên hơn cho các doanh ngiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam.